Το Αγρινό της Κύπρου: Ένα σπάνιο και μοναδικό θηλαστικό
Το αγρινό αποτελεί ένα από τα προστατευόμενα ζώα της Κύπρου. Η επιστημονική του ονομασία είναι Ovis gmelini ophion, ένα σπάνιο ενδημικό είδος αγριοπρόβατου που ζει αποκλειστικά στα δάση της Κύπρου, μοναδικό σε ολόκληρο τον κόσμο. Αποτελεί το μεγαλύτερο άγριο χερσαίο θηλαστικό του νησιού και στην κυπριακή νομοθεσία ορίζεται ως αυστηρά προστατευόμενο είδος. Είναι πολύτιμο ζώο της κυπριακής φύσης. Έχει γίνει σύμβολο της κυπριακής πανίδας καθώς και ολόκληρης της Κύπρου, με λογότυπα και εμβλήματα του αγρινού να εμφανίζονται σε γραμματόσημα, κέρματα, χαρτονομίσματα και τουριστικά προϊόντα. Αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας, της παράδοσης και του περιβάλλοντος της Κύπρου.
Σε συνάντηση με λειτουργούς του Τμήματος Δασών, μας ανέφεραν, μεταξύ άλλων, ότι το αγρινό συναντάται κυρίως στο Δάσος Πάφου και σε ορισμένες περιοχές του Τροόδους (Σταυρό της Ψώκας και Πλατάνια). Το αγρινό προήλθε από το ασιατικό αγριοπρόβατο, το οποίο έχει τις ρίζες του στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Η προσαρμογή των οργανισμών στις ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες κάθε περιοχής εξηγεί και την εξέλιξη του αγρινού της Κύπρου ως ξεχωριστού υποείδους. . Επίσης, σε συνέντευξη με αρμόδιους λειτουργούς του Περιβαλλοντικού Κέντρου Παναγιάς, ο κ. Φ. Ηλιάδης και η κ. Ν. Πάππου μας εξήγησαν ότι τα αρσενικά φέρουν βαριά, δρεπανοειδή κέρατα και είναι σαφώς μεγαλύτερα και πιο εντυπωσιακά από τα θηλυκά. Το βάρος τους φτάνει τα 35 kg και το ύψος τους το ένα μέτρο. Τα θηλυκά άτομα δεν φέρουν κέρατα και το βάρος τους δεν ξεπερνά τα 25 kg. Επιπλέον, μας ενημέρωσαν πως η περίοδος ζευγαρώματος αρχίζει συνήθως τον Οκτώβριο και διαρκεί μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου. Σε αρκετές περιπτώσεις, τα αρσενικά συγκρούονται μεταξύ τους για την κυριαρχία και το ζευγάρωμα, χτυπώντας τα κέρατά τους. Τα θηλυκά γεννούν έπειτα από κυοφορία 5 μηνών και οι περισσότερες γεννήσεις γίνονται κατά τον μήνα Απρίλιο. Στη φύση, το αγρινό ζει συνήθως 8 έως 14 χρόνια. Πιστεύεται ότι ήρθε στην Κύπρο γύρω στο 8000 π.Χ. και ίσως το έφεραν μαζί τους άνθρωποι που εγκαταστάθηκαν στο νησί.
Η βιοποικιλότητα που παρατηρείται σήμερα είναι το αποτέλεσμα μιας μακράς εξελικτικής ιστορίας και στο πλαίσιο αυτό, τα οικοσυστήματα και όλοι οι οργανισμοί έχουν εγγενή αξία. Η διατήρηση και η προστασία της βιοποικιλότητας αποτελούν ηθική υποχρέωση για την ανθρωπότητα.
Κάθε ανθρώπινη παρέμβαση στη φύση έχει πολλαπλές επιπτώσεις. Μειώνουμε τη βιοποικιλότητα και υποβαθμίζουμε τον πλανήτη, στην προσπάθειά μας να ανταποκριθούμε στις ανάγκες και τις επιθυμίες μας. Ως αποτέλεσμα, διατρέχουμε κίνδυνο τόσο εμείς οι ίδιοι όσο και ο πλανήτης μας. Πραγματοποιήσαμε έρευνα με τη μορφή ερωτη- ματολογίου σε μια μερίδα των μαθητών του σχολείου μας σε τμήματα Α, Β και Γ Γυμνασίου, και διαπιστώσαμε ότι ο μεγαλύτερος αριθμός των ερωτηθέντων μαθητών/τριών που έλαβαν μέρος έχει ξανακούσει για το αγρινό, ότι ζει στο Δάσος Πάφου και ότι είναι απειλούμενο και προστα- τευόμενο είδος. Παρ’ όλα αυτά μια μεγάλη μερίδα μαθητών/τριών δεν γνωρίζει ότι η προστασία του είδους αυτού είναι ευθύνη όλων μας και πως όλοι μπορούμε να συμβάλλουμε στην προστασία του.
Το κυπριακό αγρινό αριθμεί περίπου τρεις έως πέντε χιλιάδες άτομα. Ωστόσο, σε συνάντηση που είχαμε με τους λειτουργούς της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας, μας εξήγησαν ότι τα απειλούμενα είδη στον πλανήτη μας είναι πιθανό να οδηγηθούν σε εξαφάνιση στο μέλλον, αν δεν προστατευθούν.
Κυριότερες απειλές για τα αγρινά αποτελούν η παράνομη θήρευση, οι επιθέσεις και η καταδίωξη από κυνηγετικά σκυλιά κατά την περίοδο του κυνηγιού, καθώς και η μετάδοση ασθενειών λόγω βόσκησης σε κοινές περιοχές με αιγοπρόβατα. Επιπλέον, σημαντικό πρόβλημα αποτελεί η μειωμένη ποσότητα νερού και τροφής, ιδιαίτερα τους καλοκαιρινούς μήνες.
Οι αρμόδιοι λειτουργοί του Τμήματος Θήρας, στο πλαίσιο των στρατηγικών για την αντιμετώπιση των απειλούμενων ειδών, μας επισήμαναν ότι η νεολαία αποτελεί το κλειδί για τη μελλοντική αποτελεσματική διατήρηση της άγριας ζωής. Η εκπαίδευση μαθητών/τριών μέσω διαφόρων εκπαιδευτικών προγραμμάτων ενισχύει την κατανόηση των αναγκών διαχείρισης του αγρινού και του ενδιαιτήματός του. Επίσης, σημαντικές είναι οι επισκέψεις σε περιβαλλοντικά κέντρα, η εθελοντική εργασία όπως οι δεντροφυτεύσεις και άλλες δράσεις. Ακόμη, τόνισαν πως είναι σημαντικό να μαθαίνουμε όσα περισσότερα μπορούμε για τα προστατευόμενα και απειλούμενα είδη της χώρας μας. Η μεγαλύτερη ελπίδα για το περιβάλλον και τα απειλούμενα είδη του πλανήτη μας βρίσκεται στα χέρια νεαρών ατόμων όπως εμείς, τα οποία νοιάζονται να αλλάξουν το μέλλον.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Κύπρο, καθώς πολλά είδη παγκοσμίως απειλούνται με εξαφάνιση λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Το αγρινό της Κύπρου αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της παγκόσμιας περιβαλλοντικής κρίσης.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους μπορούμε να συμβάλουμε στην προστασία του περιβάλλο-ντος και της κυπριακής φύσης.
Η ομάδα των ‘’Νέων δημοσιογράφων’’ έπειτα από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε, προτείνει ορισμένες λύσεις για την προστασία του αγρινού. Για παράδειγμα, πρέπει να αποφευχθεί η επέκταση των οικισμών και των καλλιεργειών σε περιοχές που συνορεύουν με την εξάπλωσή του, καθώς και το παράνομο κυνήγι. Ακόμη, η αύξηση των ποτίστρων στις πλαγιές μπορεί να μειώσει τον αριθμό των ζώων που αναγκάζονται να διασχίσουν τον δρόμο, ενώ η καταγγελία περιστατικών λαθροθηρίας από τους πολίτες συμβάλλει ουσιαστικά στην προστασία τους. Επιπλέον, είναι σημαντικό να συμβάλλουμε ως πολίτες στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών, αποφεύγοντας ενέργειες που ενδέχεται να τις προκαλέσουν.
Παράλληλα, η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών, ιδιαίτερα των νέων, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διατήρηση του σπάνιου και εντυπωσιακού αυτού ζώου.
Κλείνοντας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι εξαρτάται από όλους μας να προστατεύσουμε την πολύτιμη φύση μας. Τα απειλούμενα είδη είναι σαν συναγερμοί, οι οποίοι μας προειδοποιούν για τα προβλήματα του πλανήτη μας. Αν ακούσουμε αυτούς τους συναγερμούς και προβληματιστούμε, τότε μπορούμε να συμβάλουμε στην προστασία του φυσικού μας περιβάλλοντος.
Ας πούμε ΌΧΙ στην καταστροφή των φυσικών οικοσυστημάτων στα οποία ζει αυτό το όμορφο θηλαστικό.
Ομάδα «Νέων Δημοσιογράφων για το Περιβάλλον» - Γυμνάσιο Αποστόλου Παύλου.
Ονοματεπώνυμο μαθητριών:
Μαρία - Άρτεμις Ντονάδου Β7
Μαρία Χρυσάνθου Β7
Χαρίκλεια Βρυζώνη Β4
Υπεύθυνη εκπαιδευτικός:
Μικέλλη Παναγιώτα